De dood van een dierbare brengt veel verdriet met zich mee – en tegelijk een berg praktische verplichtingen. Een van die verplichtingen is het doen van aangifte erfbelasting. Tot nu toe moesten erfgenamen dat binnen 8 maanden na het overlijden regelen. Maar vanaf 1 januari 2026 is dat veranderd: de termijn is verlengd naar 20 maanden. Een welkome verruiming, maar er is meer veranderd. Dit artikel zet de belangrijkste wijzigingen in de erfbelasting 2026 op een rij.
Van 8 naar 20 maanden: meer tijd voor aangifte én betaling
De meest ingrijpende verandering is de verlenging van de aangiftetermijn erfbelasting. Vroeger hadden erfgenamen 8 maanden na overlijden de tijd om aangifte te doen én de belasting te betalen. Dat bleek in de praktijk regelmatig te krap. Denk aan erfenissen met een woning die nog verkocht moet worden, lopende belastingaangiften van de overledene, of beleggingen waarvan de waarde nog niet definitief vaststaat.
Vanaf 2026 geldt een termijn van 20 maanden voor zowel de aangifte als de betaling van erfbelasting. Dat geeft erfgenamen de ruimte om zaken goed te regelen, zonder direct in tijdnood te komen. Let op: voor overlijdens die plaatsvonden vóór 1 januari 2026 geldt nog steeds de oude termijn van 8 maanden.
Schenkingen vlak voor overlijden: geen aparte aangifte meer
De zogenoemde 180-dagenregeling bepaalt al jaren dat een schenking die binnen 180 dagen vóór het overlijden is gedaan, fiscaal wordt meegeteld bij de erfenis. De gedachte erachter is dat mensen hun vermogen niet vlak voor hun dood kunnen wegsluizen om erfbelasting te ontlopen.
Tot 2026 moesten erfgenamen deze schenkingen apart aangeven via een aangifte schenkbelasting – bovenop de aangifte erfbelasting. Dat leidde tot dubbel werk en verwarring. Vanaf 2026 is dat vereenvoudigd: schenkingen binnen 180 dagen voor het overlijden worden direct verwerkt in de aangifte erfbelasting. Eén aangifte, minder kans op fouten.
Biologische kinderen gelijkgesteld aan juridische kinderen
Een belangrijke en relatief weinig bekende wijziging betreft biologische kinderen zonder juridische erkenning. Stel: iemand heeft een kind bij een andere persoon, maar heeft dat kind nooit officieel erkend of er bestaat geen gerechtelijk vastgestelde afstammingsband. Tot 2026 viel zo’n kind in een ongunstigere belastingcategorie bij erven en schenken.
Dat is nu veranderd. Biologische kinderen worden vanaf 2026 fiscaal gelijkgesteld aan juridische kinderen. Dit betekent dat zij aanspraak kunnen maken op dezelfde vrijstellingen en lagere tarieven. Zeker in situaties met samengestelde gezinnen of kinderen die buiten het huwelijk zijn geboren, kan dit een flink verschil maken in de erfbelasting die zij moeten betalen.
Meer dan de helft naar de partner? Dan kan er belasting verschuldigd zijn
Echtgenoten en geregistreerde partners die in gemeenschap van goederen zijn gehuwd, hebben bij het einde van dat huwelijk (door overlijden of scheiding) ieder recht op de helft van het gemeenschappelijke vermogen. Maar soms wordt er bij de verdeling afgesproken dat één partner meer dan de helft krijgt.
Vanaf 2026 geldt dat over dat meerdere schenk- of erfbelasting kan worden geheven. Dit is een wijziging die niet iedereen op de radar heeft. Zeker bij situaties waarbij het vermogen ongelijk wordt verdeeld, is het verstandig dit vooraf te laten controleren door een specialist. Belangrijk: voor bestaande situaties die vóór 16 september 2025 (16:00 uur) zijn ontstaan, kan overgangsrecht van toepassing zijn.
Wat betekent dit voor u als erfgenaam?
De wijzigingen in de erfbelasting per 2026 zijn overwegend positief voor erfgenamen. Meer tijd, minder dubbel werk en eerlijkere regels voor biologische kinderen. Toch is het zaak om niet te wachten tot de laatste maand. Begin tijdig met het in kaart brengen van de nalatenschap: bezittingen, schulden, eventuele schenkingen en de waarde van een eventuele woning. Zo voorkomt u verrassingen en hebt u alle informatie paraat wanneer u de aangifte wil doen.
Twijfelt u over uw situatie of heeft u te maken met een complexe nalatenschap? Raadpleeg dan een juridisch adviseur of notaris. De regels zijn de afgelopen jaren meerdere keren gewijzigd en ook in 2026 zijn er weer aanpassingen doorgevoerd die uw specifieke situatie kunnen beïnvloeden.
Samenvatting: de belangrijkste veranderingen op een rij
Voor wie snel een overzicht wil: de aangiftetermijn erfbelasting gaat van 8 naar 20 maanden. Schenkingen binnen 180 dagen voor overlijden worden voortaan in één aangifte verwerkt, in plaats van via een aparte aangifte schenkbelasting. Biologische kinderen zonder juridische band worden fiscaal gelijkgesteld aan juridische kinderen. En als een partner bij het einde van een huwelijksgemeenschap meer dan de helft ontvangt, kan over dat meerdere belasting verschuldigd zijn.
Al met al zijn de veranderingen een stap in de goede richting: meer ruimte, minder administratie en eerlijkere regels. Maar ook hier geldt: kennis van de regels is de eerste stap naar een goede afwikkeling van een nalatenschap.
De informatie in dit artikel is van algemene aard en geen juridisch advies.
