Erven is iets wat de meeste mensen liever niet te veel bij stilstaan — tot het moment dat het ineens relevant wordt. Toch is het verstandig om tijdig inzicht te hebben in de regels rondom erfrecht en nalatenschappen. Want per 1 januari 2026 zijn er in Nederland een aantal belangrijke wijzigingen doorgevoerd die u direct kunnen raken, of u nu erflater of erfgenaam bent.
Meer tijd voor de erfbelastingaangifte
Een van de meest praktische veranderingen is de uitbreiding van de termijn voor de aangifte erfbelasting. Waar erfgenamen voorheen acht maanden de tijd hadden om aangifte te doen bij de Belastingdienst, is die termijn nu verlengd naar twintig maanden. Dit geeft nabestaanden aanzienlijk meer ruimte om de nalatenschap in kaart te brengen, de papieren op orde te stellen en eventuele complexe situaties — zoals meerdere erfgenamen, onroerend goed of bedrijfsvermogen — goed af te handelen.
Wie de aangifte te laat indient, kan te maken krijgen met rente en boetes. De langere termijn voorkomt dat erfgenamen in tijdnood raken op een al emotioneel belastend moment.
Schenkingen vóór overlijden: nieuwe regels
Schenkingen die worden gedaan binnen 180 dagen vóór het overlijden van de schenker, worden per 2026 automatisch meegeteld als onderdeel van de nalatenschap. Dit heeft directe gevolgen voor de erfbelasting die betaald moet worden.
Vroeger kon het voorkomen dat iemand kort voor zijn of haar overlijden nog aanzienlijke bedragen wegschonk om de erfbelasting te drukken. Met deze nieuwe regeling is dat aanzienlijk moeilijker geworden. Het is dan ook verstandig om bij schenkingsplannen altijd een jurist of notaris te raadplegen, zodat u niet achteraf voor verrassingen komt te staan.
Biologische kinderen voortaan gelijk behandeld
Een opvallende en maatschappelijk relevante wijziging betreft de gelijkstelling van biologische kinderen. Vanaf 1 januari 2026 hebben alle biologische kinderen — ongeacht of zij juridisch erkend zijn — recht op hetzelfde erfbelastingtarief als erkende kinderen. Dit geldt ook voor kinderen die zijn afgestaan ter adoptie of kinderen die nooit officieel zijn erkend door de vader of moeder.
Om aanspraak te kunnen maken op dit gelijke tarief, dienen betrokkenen wel aan de Belastingdienst te bewijzen dat zij biologische kinderen van de overledene zijn. Dat bewijs wordt geleverd via een DNA-test. Hoewel dit procedureel nog een stap vraagt, is de juridische gelijkstelling op zichzelf een belangrijke stap in de richting van eerlijkheid en rechtvaardigheid.
Wat zijn de erfbelastingtarieven in 2026?
Voor partners en kinderen gelden in 2026 de volgende tarieven:
Over de eerste € 158.669 van de erfenis betalen zij 10% erfbelasting. Over het meerdere is dat 20%. Kleinkinderen betalen een hoger tarief, en voor verdere verwanten of niet-verwanten zijn de tarieven nog hoger. Er gelden vrijstellingen per categorie erfgenamen die jaarlijks worden geïndexeerd.
Heeft u een testament?
Veel mensen hebben geen testament, in de veronderstelling dat de wet het al goed regelt. Dat klopt deels: de wettelijke verdeling wijst uw nalatenschap toe aan uw partner en kinderen. Maar wat als u niet getrouwd bent, maar wel samenwoont? Of als u wilt dat uw stiefkinderen ook erven? Of als u juist een bepaald familielid wilt uitsluiten?
Zonder testament beslist de wet voor u. En die beslissing sluit lang niet altijd aan bij uw wensen of situatie. Een testament opstellen bij de notaris hoeft niet veel tijd of geld te kosten, maar biedt wél zekerheid — voor uzelf en voor uw nabestaanden.
Conclusie: wees er op tijd bij
De wijzigingen in het erfrecht per 2026 laten zien dat de wetgever actief bezig is met het moderniseren en eerlijker maken van de regels rondom nalatenschappen. De langere aangiftetermijn, de aanpak van kortetermijnschenkingen en de gelijkstelling van biologische kinderen zijn stuk voor stuk stappen die de praktijk ten goede komen.
Toch blijft het erfrecht een complex rechtsgebied met veel persoonëlijke en financiële implicaties. Heeft u vragen over uw eigen situatie — als toekomstig erflater of als erfgenaam — dan is het verstandig om tijdig advies te vragen bij een gespecialiseerde jurist of notaris.
De informatie in dit artikel is van algemene aard en geen juridisch advies.
