Overlijdt er iemand in uw omgeving, dan krijgt u als erfgenaam te maken met allerlei verplichtingen — ook fiscale. Eén van de belangrijkste veranderingen van dit jaar is dat de Belastingdienst erfgenamen meer tijd geeft om de erfbelasting te regelen. Maar er spelen meer wijzigingen in het erfrecht die u als erfgenaam, partner of ondernemer direct kunnen raken. In dit artikel zetten we de belangrijkste ontwikkelingen van 2026 op een rij.
Ruim meer tijd voor de aangifte erfbelasting
Tot 2026 hadden erfgenamen slechts acht maanden na het overlijden om aangifte erfbelasting te doen. Wie die termijn miste, riskeerde boetes en rente. Dat was voor veel nabestaanden een bron van stress — juist in een toch al belastende periode.
Goed nieuws: per 1 januari 2026 is deze termijn verlengd naar twintig maanden. Die extra tijd is geen luxe. In de praktijk duurt het afwikkelen van een nalatenschap vaak langer dan gedacht: bezittingen moeten worden geïnventariseerd, schulden afgewikkeld, taxaties aangevraagd. De verlenging geeft erfgenamen meer ruimte om alles goed en zorgvuldig te regelen, zonder overhaast te hoeven handelen.
Let op: de aanslag erfbelasting moet nog steeds betaald worden. De langere aangifte-termijn betekent niet dat u ook langer de tijd heeft om te betalen nadat de aanslag is opgelegd.
Nieuwe regels rond gemeenschap van goederen en erfbelasting
Het Belastingplan 2026 bevat een maatregel die met name relevant is voor gehuwde stellen of geregistreerde partners in gemeenschap van goederen. De wetgever heeft constructies aangepakt waarbij door een ongelijke verdeling van de gemeenschap van goederen bij ontbinding — of door een zogenoemde verrekenbeding — erfbelasting of schenkbelasting kon worden ontlopen.
Concreet betekent dit: als bij het einde van een huwelijk de vermogensbestanddelen niet gelijk worden verdeeld en één partner daardoor aanzienlijk meer ontvangt dan de helft, kan de Belastingdienst dit voortaan aanmerken als een belaste verkrijging (erfenis of schenking). Dit treft met name situaties waarin een ziek of stervend persoon zijn of haar vermogen fiscaal gunstig probeerde over te dragen aan de langstlevende partner.
Voor mensen met een testament of huwelijkse voorwaarden is het raadzaam om deze documenten te laten controleren in het licht van deze nieuwe regels.
Wat verandert er niet: de basisregels van het erfrecht
De fundamenten van het Nederlandse erfrecht blijven ongewijzigd. Bij overlijden zonder testament geldt de wettelijke erfopvolging: de langstlevende partner en kinderen erven als eersten. Bestaat er een testament, dan wordt daar in beginsel van uitgegaan — tenzij een kind een beroep doet op zijn of haar legitieme portie, het wettelijk minimumaandeel waarop kinderen altijd recht hebben, ongeacht wat in het testament staat.
Ook de vrijstellingen voor de erfbelasting zijn per 2026 licht aangepast voor inflatie. De vrijstelling voor een partner bedraagt ruim €800.000; voor kinderen geldt een vrijstelling van circa €25.000. Bedragen daarboven worden belast tegen een tarief van 10% (tot €152.368) of 20% daarboven.
Praktische tips voor erfgenamen in 2026
Staat u voor de afwikkeling van een nalatenschap? Houd dan rekening met het volgende:
Doe tijdig aangifte. U heeft nu twintig maanden, maar wacht niet tot de laatste dag. Zeker als er onroerend goed, aandelen of een onderneming in de nalatenschap zit, vergt de waardering tijd.
Laat huwelijkse voorwaarden of een testament checken. De nieuwe regels rond gemeenschap van goederen kunnen gevolgen hebben voor bestaande afspraken. Een notaris of juridisch adviseur kan beoordelen of uw situatie nog optimaal is geregeld.
Benader de Belastingdienst proactief. Heeft u meer tijd nodig of verwacht u problemen met de betaling van erfbelasting? Vraag dan tijdig uitstel aan. De Belastingdienst staat doorgaans open voor overleg, mits u zelf het initiatief neemt.
Schakel professionele hulp in bij complexe nalatenschappen. Een nalatenschap met een bedrijf, buitenlandse bezittingen of meerdere erfgenamen vergt specialistische kennis. Een erfrechtadvocaat of notaris kan onnodig conflict en belasting voorkomen.
Conclusie
Het jaar 2026 brengt voor erfgenamen zowel verlichting als nieuwe aandachtspunten. De verlenging van de aangifte-termijn voor erfbelasting is een welkome verbetering die nabestaanden meer ademruimte geeft. Tegelijkertijd vraagt de aanpak van constructies rond de gemeenschap van goederen om alertheid — met name als er testament of huwelijkse voorwaarden zijn opgesteld vóór 2026. Laat u bij twijfel altijd adviseren door een specialist.
De informatie in dit artikel is van algemene aard en geen juridisch advies.
