Op 1 juli 2026 is de vijfjaarige overgangstermijn van de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) verstreken. Verenigingen en stichtingen die hun statuten nog niet hebben aangepast aan deze wet, zijn daarmee in overtreding — en kunnen dat voortaan duur komen te staan. Wat houdt de WBTR precies in, en wat betekent het verstrijken van de overgangstermijn voor de miljoenen Nederlanders die lid zijn van een club, stichting of vereniging?
Wat is de WBTR?
De Wet bestuur en toezicht rechtspersonen trad op 1 juli 2021 in werking. De wet stelt strengere eisen aan het bestuur en het interne toezicht van verenigingen, stichtingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen. Het doel was duidelijk: meer transparantie, betere bescherming van leden en donateurs, en minder ruimte voor bestuurders om met andermans geld te doen wat ze willen.
Een van de meest ingrijpende regels uit de WBTR is het verbod op meervoudig stemrecht. Vóór de wet was het in sommige verenigingen en stichtingen mogelijk dat één bestuurslid méér stemmen had dan alle andere bestuursleden samen. Denk aan oprichters van een stichting die zichzelf een doorslaggevende stem hadden toebedeeld in de statuten. Die constructie is nu definitief verboden.
Wat verandert er precies per 1 juli 2026?
Verenigingen en stichtingen kregen vijf jaar de tijd om hun statuten aan te passen. Die termijn is op 1 juli 2026 definitief verstreken. Organisaties die hun statuten ondertussen niet hebben aangepast, worden automatisch geconfronteerd met een ingrijpende maatregel: statutaire bepalingen die een bestuurslid meer stemmen geven dan de overige bestuursleden samen, vervallen per 1 juli 2026 van rechtswege. Zij hoeven niet door een rechter te worden vernietigd — ze zijn simpelweg niet meer geldig.
Wat dit in de praktijk betekent: een bestuursvergadering waarbij iemand gebruikmakend van zo’n ongeldig stemrecht een besluit heeft genomen, kan achteraf worden aangevochten. Besluiten die op grond van de inmiddels vervallen bepaling zijn genomen, lopen het risico als nietig of vernietigbaar te worden beschouwd.
Wie worden geraakt?
Nederland telt naar schatting meer dan 200.000 verenigingen en stichtingen. Van de lokale voetbalclub tot de buurtvereniging, van het muziekcorps tot de grote goede-doelenstichting — allemaal vielen zij onder de overgangstermijn van de WBTR. De wet stelt geen minimum aan de omvang van de organisatie. Zelfs een kleine klaverjasvereniging met vijftig leden moest haar statuten doorlichten.
Bestuurders van zulke organisaties doen er dan ook verstandig aan om te controleren of hun statuten in lijn zijn met de wet. Is dat niet het geval, dan is het raadzaam om alsnog zo snel mogelijk een statutenwijziging door te voeren. Voor een stichting gebeurt dat via een notariële akte; voor een vereniging doorgaans via een besluit van de algemene ledenvergadering, gevolgd door een notariële akte.
Andere WBTR-regels die blijven gelden
Naast het verbod op meervoudig stemrecht bevat de WBTR meer regels die al langer van kracht zijn en blijven gelden. Zo zijn bestuursleden van stichtingen en verenigingen verplicht om tegenstrijdige belangen te melden en zich in die gevallen te onthouden van stemming. Denk aan een bestuurslid dat ook aandeelhouder is van een bedrijf dat een opdracht van de stichting wil krijgen.
Bovendien zijn bestuurders persoonlijk aansprakelijk als zij weten dat een besluit een stichting of vereniging schaadt, maar toch instemmen. De WBTR heeft die aansprakelijkheidsnorm verhelderd en aangescherpt, zodat leden en begunstigden beter beschermd zijn.
Wat kunt u als lid doen?
Bent u lid van een vereniging of betrokken bij een stichting? Dan zijn er een paar stappen die u kunt nemen. Ten eerste kunt u het bestuur vragen of de statuten zijn aangepast aan de WBTR. Ten tweede kunt u de statuten zelf opvragen bij de Kamer van Koophandel — alle statuten van rechtspersonen staan in het Handelsregister. Ten derde, als u merkt dat de statuten al vijf jaar niet zijn geactualiseerd, kunt u het bestuur aansporen actie te ondernemen.
Voor bestuurders is het advies helder: raadpleeg een notaris of juridisch adviseur om te controleren of uw statuten voldoen aan de huidige wetgeving. Het nalaten hiervan kan niet alleen juridische complicaties opleveren, maar ook het vertrouwen van leden en donateurs schaden.
Conclusie
Het verstrijken van de overgangstermijn van de WBTR op 1 juli 2026 is geen formaliteit. Voor verenigingen en stichtingen die hun huiswerk niet hebben gedaan, kunnen de gevolgen concreet zijn: ongeldige stembepalingen, aanvechtbare besluiten en aansprakelijkheidsrisico’s voor bestuurders. De boodschap is eenvoudig — wie dat nog niet heeft gedaan, moet nu in actie komen.
De informatie in dit artikel is van algemene aard en geen juridisch advies.
