Een testament opstellen is een van de weinige manieren waarop je zelf kunt bepalen wat er met je bezittingen gebeurt na je overlijden. Zonder testament bepaalt de wet automatisch wie erft en hoeveel — en dat is niet altijd wat je zelf voor ogen had. In dit artikel leggen we uit wat een testament precies is, wanneer je er een nodig hebt, wat je erin kunt regelen en wat het kost. Zo weet je waar je aan toe bent voordat je de stap naar de notaris zet.
Wat is een testament en wanneer heb je er een nodig?
Een testament is een notariële akte waarin je vastlegt wie je erfgenamen zijn en hoe je nalatenschap verdeeld moet worden. Zonder testament geldt de wettelijke verdeling: je partner en kinderen erven dan volgens een vast wettelijk stramien. Voor veel gezinnen werkt dat prima, maar in sommige situaties is een testament wel degelijk verstandig, bijvoorbeeld:
- Je bent samenwonend zonder samenlevingscontract en wilt je partner laten erven.
- Je hebt kinderen uit een eerdere relatie en wilt duidelijke afspraken vastleggen.
- Je wilt een goed doel of een specifiek persoon iets nalaten (een legaat).
- Je wilt zelf een voogd aanwijzen voor je minderjarige kinderen.
- Je hebt een eigen bedrijf en wilt de bedrijfsopvolging regelen.
Wat kun je vastleggen in een testament?
Met een testament heb je veel vrijheid om je nalatenschap naar eigen inzicht te regelen. Denk bijvoorbeeld aan een situatie op school of werk: net zoals je in een contract vooraf afspraken vastlegt om latere discussies te voorkomen, doe je dat met een testament voor je erfenis. Zaken die je kunt regelen zijn onder meer:
- Erfgenamen aanwijzen: wie krijgt welk deel van je nalatenschap.
- Legaten: een specifiek bedrag of voorwerp nalaten aan iemand buiten de wettelijke erfgenamen.
- Voogdij: wie de zorg krijgt over je minderjarige kinderen.
- Executeur benoemen: iemand die de afwikkeling van de nalatenschap regelt.
- Onterven: een erfgenaam uitsluiten, al blijft de legitieme portie meestal staan.
Let op: de legitieme portie zorgt ervoor dat kinderen altijd recht houden op een minimaal deel van de nalatenschap, ook als ze in het testament zijn onterfd. Volledig onterven zonder gevolgen is dus niet mogelijk.
Hoe verloopt het opstellen van een testament?
Een testament kun je in Nederland niet zelf rechtsgeldig opstellen; het moet altijd via de notaris. Dat is vergelijkbaar met het tekenen van een belangrijk arbeidscontract: mondelinge afspraken zijn misschien goed bedoeld, maar pas de officiële, ondertekende versie telt. Het proces ziet er meestal zo uit:
- Je bepaalt vooraf wat je wilt regelen: verdeling, voogdij, legaten of een executeur.
- Je bespreekt je wensen met een notaris, die adviseert over de mogelijkheden en gevolgen.
- De notaris stelt een conceptakte op die je vooraf kunt doorlezen.
- Je ondertekent het testament bij de notaris, die het vervolgens meldt bij het Centraal Testamentenregister.
Dankzij die registratie kan na je overlijden altijd worden nagegaan of, en bij welke notaris, een testament is opgemaakt.
Wat kost een testament?
De kosten van een testament liggen doorgaans tussen de 500 en 1.200 euro, afhankelijk van de notaris en de complexiteit van je wensen. Een eenvoudig testament is goedkoper dan een testament met meerdere regelingen, zoals voogdij, legaten en een executeursbenoeming tegelijk. Het is verstandig om bij meerdere notarissen een offerte op te vragen, zeker als je wensen overzichtelijk zijn.
Testament of geen testament: wat is verstandig?
Niet iedereen heeft per se een testament nodig. Voor veel klassieke gezinssituaties dekt de wettelijke verdeling de belangrijkste zaken al af. Toch is het verstandig om in ieder geval na te denken over een testament als je situatie afwijkt van het standaardplaatje, of als je zelf meer grip wilt op wat er met je nalatenschap gebeurt.
Twijfel je of een testament in jouw situatie zinvol is, of wil je meer weten over erfrecht, legitieme portie of de wettelijke verdeling? Op polydoor.nl vind je meer begrijpelijke uitleg over erfrecht en aanverwante onderwerpen, zodat je goed geïnformeerd de volgende stap kunt zetten.
De informatie in dit artikel is van algemene aard en geen juridisch advies.
