Per 1 juli 2026 zijn er ingrijpende wijzigingen doorgevoerd in het Nederlandse strafrecht. Rechters hebben meer ruimte gekregen om hogere gevangenisstraffen op te leggen, de maximumstraf voor illegale wapenhandel is verdubbeld en de Financiële inlichtingen eenheid (FIU-Nederland) heeft nieuwe bevoegdheden gekregen om crimineel geld in te dammen. Dit zijn de belangrijkste veranderingen die burgers en bedrijven direct raken.
Hogere straffen bij meerdere strafbare feiten
Een van de meest opvallende wijzigingen betreft de zogenoemde meerdaadse samenloop: de situatie waarbij een verdachte tegelijk voor meerdere strafbare feiten wordt veroordeeld. Tot 1 juli 2026 mocht een rechter de strafmaxima slechts optellen tot maximaal een derde boven het hoogste maximum. Dat plafond is nu verhoogd naar maximaal de helft.
Concreet betekent dit het volgende: de maximale straf op enkelvoudige diefstal bedraagt vier jaar. Bij meerdere diefstallen was de maximale straf eerder vier jaar plus zestien maanden (een derde van vier jaar). Vanaf 1 juli is dat vier jaar plus vierentwintig maanden — in totaal dus zes jaar. Rechters kunnen daarmee schuldigen aan een reeks delicten zwaarder bestraffen dan voorheen.
De wijziging geldt ook voor feiten die iemand heeft gepleegd vóór een eerdere veroordeling — de zogeheten cold cases. Juist bij zeer ernstige feiten waarvoor twaalf jaar of meer kan worden opgelegd, is de extra strafruimte het grootst. Het doel is dat de rechter dergelijke zaken passender kan bestraffen, ook wanneer ze pas later aan het licht komen.
Maximumstraf wapenhandel verdubbeld naar acht jaar
Een tweede belangrijke maatregel is de verhoging van de maximale gevangenisstraf in de Wet wapens en munitie. Het vervaardigen van of handelen in wapens zonder vergunning was tot 1 juli 2026 maximaal vier jaar gevangenisstraf. Dat maximum is nu verdubbeld naar acht jaar.
Die verhoging heeft een direct praktisch gevolg: zodra de maximumstraf acht jaar of meer bedraagt, worden ook voorbereidingshandelingen strafbaar. Dit betekent concreet dat het bezitten en verspreiden van blauwdrukken voor het printen van wapens met een 3D-printer voortaan een strafbaar feit is. Met deze maatregel wil het kabinet de illegale wapenproductie en -handel krachtiger aanpakken. In de afgelopen jaren is het aantal in beslag genomen 3D-geprinte wapens gestegen, wat de urgentie van deze aanscherping onderstreept.
FIU-Nederland kan verdachte transacties bevriezen
Een derde wijziging raakt met name de financiële sector. De Financiële inlichtingen eenheid (FIU-Nederland) beschikt vanaf 1 juli 2026 over de bevoegdheid om instellingen, zoals banken, te verzoeken een verdachte transactie maximaal vijf werkdagen niet uit te voeren. Dit geeft de FIU de tijd om te beoordelen of een transactie verband houdt met witwassen of terrorismefinanciering.
Als de FIU dat verband constateert, wordt de transactie doorgestuurd naar opsporingsdiensten, die vervolgens onderzoek kunnen instellen en eventueel tot vervolging kunnen overgaan. Voorheen was de FIU afhankelijk van vrijwillige medewerking of langdurige juridische procedures om in te grijpen in lopende transacties. Deze nieuwe bevoegdheid sluit een lacune die criminelen konden benutten om geld snel weg te sluizen.
Voor bedrijven en particulieren die zakendoen met banken en andere financiële instellingen betekent dit in de praktijk dat een transactie tijdelijk kan worden geblokkeerd als deze bij de instelling een melding heeft veroorzaakt. In de meeste gevallen zal dit geen gewone rekeninghouders treffen, maar de maatregel vergroot wel de slagkracht van de overheid bij de bestrijding van financiële criminaliteit.
Wat betekent dit voor u?
De wijzigingen in het strafrecht per 1 juli 2026 hebben een breed bereik. Voor burgers en bedrijven zijn de gevolgen op meerdere vlakken zichtbaar. Wie voor meerdere strafbare feiten tegelijk wordt veroordeeld, kan rekenen op een hogere straf dan vóór 1 juli. Wie betrokken is bij illegale wapenhandel of zelfs het verspreiden van 3D-printinstructies voor wapens riskeer nu een aanzienlijk zwaardere gevangenisstraf. En voor bedrijven in de financiële sector betekent de nieuwe FIU-bevoegdheid dat zij als poortwachter van het financiële stelsel nauwer gaan samenwerken met de overheid.
Al met al markeert 1 juli 2026 een significante aanscherping van het Nederlandse strafrechtelijk instrumentarium. Het kabinet wil daarmee de pakkans en bestraffing van criminelen vergroten en de maatschappelijke schade van georganiseerde criminaliteit beperken.
De informatie in dit artikel is van algemene aard en geen juridisch advies.
